A czy Ty już potrafisz wykonać masaż? Napisz które techniki lubisz najbardziej.

Skoro jesteś tutaj koniecznie daj znać czy wpis Ci się przydał. Daj lajka i udostępnij.

22 sierpnia 2018
Meridiany główne i dodatkowe Rozważania na temat meridianów należy zacząć od pytania co to są meridiany? Meridiany są
27 czerwca 2018
Niewidzialna energia Qi   Krążenie energii Qi według koncepcji Chińskiej znajduje podstawę w chińskiej filozofii medycyny. Zgodnie z nią
26 czerwca 2018
Emisja i przepływ energii kanałami energetycznymi   Hinduskie przekonanie w temacie krążenia energii bazuje na hinduskiej filozofii medycyny tradycyjnej.
14 maja 2018
Masaż japoński Shiatsu   Japoński masaż Shiatsu jest połączeniem masażu punktowego, stosowanego na punkty akupunkturowe,  z masażem całego ciała,
14 maja 2018
Masaż tybetański energetyczny   Masaż tybetański energetyczny jest leczniczym masażem stosowanym wyłącznie w patologii ciężkiej. Zakazane jest jego stosowanie
12 maja 2018
Podstawy filozofii medycyny orientalnej   Filozofia medycyny wschodu jest oparta na uznaniu nieodłącznego parytetu ciała fizycznego człowieka z otaczającymi

Ciekawe artykuły o masażu

Czytaj dalej: Wskazania do masażu klasycznego >

< Powrót do: Zasady masażu klasycznego

Najczęściej popełniane błędy

 

Dominującym błędem w zastosowaniu techniki oklepywania jest brak kontroli siły, prowadzący do występowania u pacjentów objawów bólowych w trakcie zabiegu.

Oklepywanie łyżeczkowe

Oklepywanie miotełkowe

Oklepywanie siekane

Oklepywanie łyżeczkowe
Oklepywanie miotełkowe
Oklepywanie siekane

Oklepywanie

 

Oklepywanie stosuje się przede wszystkim na duże powierzchnie mięśniowe. Ze względu na to, że uderzenia są mocnym bodźcem mechanicznym do ich stosowania istnieje wiele przeciwwskazań obejmujących głównie tendencje do powstawania siniaków oraz złą tolerancję na silne bodźce. Technikę oklepywania wykonuje się najczęściej w trakcie opracowywania tkanki mięśniowej, albo jako element kończący cały zabieg. Powoduje ona w krótkim czasie intensywne przekrwienie masowanych powierzchni, co wpływa na poprawę ich odżywienia. Stymuluje występowanie Skurczów włókien mięśni poprzecznie prążkowanych i gładkich. W zależności od miejsca zabiegowego oraz użycia różnych części rąk w technice oklepywania wyróżnia się formy:

 

  • oklepywanie siekane,

  • oklepywanie miotełkowe,

  • oklepywanie łyżeczkowe,

  • oklepywanie półpiąstkowe,

  • oklepywanie piąstkowe.

 

 

 

Jak wykonać technikę oklepywania

 

Ruch oklepywania musi być krótki, szybki i sprężysty. Siłę i formę oklepywania dobieramy indywidualnie dla każdego pacjenta na podstawie jego reakcji skórnych i odporności na bodźce. Masaż nie powinien wywołać odczucia bólu, ani nie spowodować wystąpienia wybroczyn krwawych. W siekaniu oraz oklepywaniu miotełkowych intensywność pobudzenia włókien mięśniowych zależy szczególnie od kierunku wykonania chwytu. Oklepywanie poprzeczne w stosunku do włókien mięśniowych w większym stopniu odkształca i stymuluje tkankę mięśniową, aniżeli oklepywanie podłużne, czyli zgodne z przebiegiem włókien mięśniowych.

 

Oklepywanie siekane nazywane częściej po prostu siekaniem jest zdecydowanie najbardziej intensywnym sposobem oklepywania. Sztuka wykonania polega na uderzeniu boczną częścią ręki obejmującą brzeg kłębika i brzeg palca małego, przy usztywnionych nadgarstkach i palcach.

 

Oklepywanie miotełkowe stanowi znacznie  delikatniejszą i częściej stosowaną formę oklepywania. W przeciwieństwie do siekania w technice miotełkowej ręce nie są skierowane prostopadle do tkanek, a ułożone w lekkim odwiedzeniu zewnętrznym. Nadgarstek i palce są rozluźnione. Do kontaktu z tkanką masowaną może dochodzić boczną stroną kłębika i palca małego, ale najczęściej technikę wykonuje się tylko boczną powierzchnią palca V. Podczas oklepywania kolejne palce uderzają o siebie zwiększając częstotliwość bodźca, który jest bardziej delikatny, a tym samym lepiej odbierany przez większość pacjentów. Oklepywanie miotełkowe można jeszcze wykonywać w inny sposób grzbietową powierzchnią luźnych palców. Wówczas ręka terapeuty musi być ułożona w dużej rotacji zewnętrznej, tak aby strona grzbietowa była ustawiona równolegle do tkanek.

 

Oklepywanie łyżeczkowe stosuje się na mięśniach płaskich. Do wykonania używa się dłoniowej części rąk zgiętych łyżeczkowato, przy złączonych palcach II-V oraz przylegającej opuszce kciuka do opuszki palca wskazującego. Nadgarstki są usztywnione, a  uderzenia następują nie tylko samymi dłońmi, a głównie za sprawą poduszki powietrznej tworzącej się między ręką, a masowaną powierzchnią. Prawidłowe wykonanie ruchu charakteryzuje się głuchym i stłumionym odgłosem uderzenia.

 

Oklepywanie półpiąstkowe wykonuje się w zbliżony sposób co siekanie. Masażysta usztywnia palce i nadgarstki, a następnie uderza boczną częścią ręki obejmującą brzeg kłębika i brzeg palca V, jednak ręka ułożona jest w niedomkniętą pięść.

 

Oklepywanie piąstkowe też wykonuje się boczną częścią ręki podobnie do oklepywania siekanego, z tą różnicą, że tutaj ręka ułożona jest w pięść zamkniętą.

Wstrząsanie

 

Technikę wstrząsania wykonuje się najczęściej w celu obniżenia napięcia mięśniowego oraz rozluźnienia aparatu więzadłowego. Wyróżnia się dwa rodzaje wstrząsania:

 

  • wstrząsanie delikatne,

  • wstrząsanie intensywne.

 

Wstrząsanie delikatne nazywane też wstrząsaniem słabym przypomina swoim efektem oddziaływania technikę wibracji. Wykazuje się nieco większą amplitudą i mniejszą częstotliwością. Wstrząsanie słabe można wykonywać praktycznie w każdej fazie zabiegu. Na początkowym etapie masażu u osób z nadmiernym napięciem mięśniowym i trudnością rozluźnienia mięśni stanowi dobry sposób tonizacji pacjenta. W trakcie trwania zabiegu delikatne wstrząsanie używa się po technikach oddziaływujących z większą siłą w celu dalszego rozluźnienia. Tę samą praktykę można zastosować na zakończenie masażu.

 

Wstrząsanie intensywne nazywane także wstrząsaniem silnym wykonuje się z podobną częstotliwością jak słabe, aczkolwiek ze znacznie większą amplitudą ruchu. Wstrząsanie silne wykonuje się głównie w ostatniej fazie zabiegu, pobudzając włókna mięśniowe, co przyczynia się do wzrostu ich napięcia oraz zwiększenia sprawności czynnościowej. Technika ta może być używana zamiast oklepywania, w szczególności u osób z dużą nadwrażliwością na silne bodźce mechaniczne.

 

 

Jak wykonać technikę wstrząsania

 

Wstrząsanie kończyn dolnych odbywa się przez chwyt w obrębie stawu skokowego, a górnych w okolicach nadgarstka. Masażysta ma za zadanie prowadzić ruch z nadgarstka, gdyż umożliwia to dobrą kontrolę częstotliwości i amplitudy. Wstrząsanie miednicy polega na przekazywaniu drgań na kości biodrowe i mięsnie miednicy, poprzez ułożenie rąk wzdłuż grzebieni kości biodrowych. Masaż grzbietu techniką wstrząsania można wykonywać jednorącz lub oburącz. Ręce należy przesuwać płasko w kierunku głowy z jednoczesnymi szybkimi ruchami na boki. W przypadku klatki piersiowej i obręczy barkowej terapeuta musi ustawić się od strony głowy pacjenta u zagłowia stołu. Zabieg można wykonać w pozycji leżenia przodem lub tyłem. Przy wersji leżenia przodem masażysta chwyta za barki i okolicę mięśni piersiowych większych, natomiast przy leżeniu tyłem, barki i łopatki. Technikę wykonuje się przez lekkie uniesienie rąk ku górze i szybkie ruchy poprzeczne.

 

 

Najczęściej popełniane błędy

 

Wykonanie techniki jest stosunkowo proste. Kłopot może pojawić się jedynie w zakresie doboru amplitudy ruchu do zamierzonego efektu terapeutycznego. Niekiedy występujący błędem jest też zbyt niska częstotliwość ruchów.

Wibracja

 

Czynnikami decydującymi o sposobie oddziaływania wibracji na tkanki są częstotliwość i amplituda. Znaczenie ma także siła nacisku utrzymywana podczas wykonywania techniki. W klasycznym masażu leczniczym najczęściej stosuje się wibrację o dużej częstotliwości i małej amplitudzie. Taki sposób wykonania obniża pobudliwość ośrodkowego układu nerwowego i nerwów obwodowych, dając efekt przeciwbólowy. W trakcie czynności dochodzi do miejscowego obniżenia napięcia włókien mięśniowych, a także zredukowania napięć ścian naczyń krwionośnych i limfatycznych, co przyczynia się do zmniejszenia obrzęków. W technice wibracji wyróżniamy jej dwa rodzaje:

 

  • wibracja labilna,

  • wibracja stabilna.

 

Wibracja labilna polega na tym, że ręka masażysty przesuwa się wzdłuż przebiegu mięśni, nerwów i naczyń obwodowych.

 

Wibracja stabilna jest stosowana w obrębie przyczepów mięśniowych i miejsc o wzmożonym odczynie bólowym.

 

 

Jak wykonać technikę wibracji

 

Wibracja ręczna jest wbrew pozorom jedną z trudniejszych technik klasycznego masażu leczniczego. Opanowanie jej i prawidłowe wykonywanie wymaga od masażysty wielokrotnych ćwiczeń. Prawidłowo wykonany ruch wibracji wymaga zgięcia kończyny górnej w stawie łokciowym pod kątem około 45° oraz silnego napięcia mięśni przedramienia i ramienia, wprowadzając je w drżenie. W wyniku statycznego napięcia mięśni kończyny górnej masażysty w trakcie zabiegu, w relatywnie krótkim czasie dochodzi do zmęczenia masującej ręki.

 

 

Najczęściej popełniane błędy

 

Niepoprawne wykonanie techniki najczęściej wynika z braku umiejętności wprawienia ręki w wibrację o dużej częstotliwości i małej amplitudzie. Wynika to nierzadko z braku zgięcia kończyny górnej w stawie łokciowym, ponieważ przy wyprostowanej ręce terapeuta praktycznie nie jest w stanie wykonać wibracji. W takiej sytuacji ruch wibracji najczęściej jest wspomagany przez mięśnie obręczy barkowej, co powoduje osłabienie częstotliwości, zwiększenie amplitudy ruchu, a także ograniczenie kontroli palpacyjnej masowanych tkanek.

Najczęściej popełniane błędy

 

Zakładając, że technika głaskania została dobrze opanowana, chwyt wyciskania nie powinien sprawiać problemów. Najczęściej pojawiającym się błędem jest nieodpowiednie dobranie formy techniki i związanej z nią siły nacisku, bez uwzględnienia tonusu mięśniowego i tolerancji na bodźce osoby masowanej.

Wyciskanie całych pleców stojąc od strony barków

Wyciskanie całych pleców stojąc od strony bioder

Wyciskanie całych pleców stojąc od strony barków
Wyciskanie całych pleców stojąc od strony bioder

Wyciskanie paliczkami

Wyciskanie kłębikami

Wyciskanie płaskimi rękoma

Wyciskanie paliczkami
Wyciskanie kłębikami
Wyciskanie płaskimi rękoma

Wyciskanie jednorącz

Wyciskanie oburącz

Wyciskanie jednorącz
Wyciskanie oburącz

Wyciskanie

 

Wyciskanie najintensywniej oddziałuje na układ naczyniowy i limfatyczny. Zasada kierunkowości musi być zatem bezwzględnie przestrzegana podczas wykonywania techniki. Zwykle wyciskanie stosowane jest naprzemiennie z ugniataniem, wywierając wpływ na przyśpieszenie przepływu krwi i chłonki oraz zwiększenie szybkości odprowadzania produktów przemiany materii. Ułatwienie dopływu do tkanek utlenionej krwi poprawia odżywienie i utlenienie mięśni. Masując osoby z wydolnym układem naczyniowym i limfatycznym można prowadzić ruch bezpośrednio od części dystalnych. Przyrost ciśnienia płynów w naczyniach naturalnie rozszerza ściany naczyń, co stanowi swoistą formę gimnastyki układu naczyniowego. Bezpieczniejszą formą techniki wyciskania jest przygotowanie oraz opróżnienie naczyń położonych wyżej przy wykorzystaniu głównie technik głaskania głębokiego.

 

 

Jak wykonać technikę wyciskania

 

Efekt wyciskania można uzyskać wykonując technikę dłoniową częścią ręki, nasadą ręki, kłębikiem, grzbietową stroną paliczków, a także kostkami. Podstawowa forma ruchu wyciskania dłoniową częścią ręki jest zbliżona do ruchu głaskania głębokiego, jednak nacisk na tkanki jest zdecydowanie silniejszy. W obrębie kończyn stosuje się chwyt obejmujący. Mięsień jest wówczas z jednej strony wyciskany przez kciuk wraz z kłębem, a z drugiej resztą palców z kłębikiem palca piątego. W przypadku kończyn górnych czynność wykonuje się najczęściej jednorącz z jednoczesną stabilizacją kończyny pacjenta, przy wykorzystaniu przez masażystę swojej drugiej ręki. Podudzie i udo z uwagi na dużą masę wymaga użycia do chwytu obejmującego obydwu rąk, tak aby objąć jak największą część obwodu mięśnia. Na grzbiecie ruch wyciskania można wykonać na kilka sposobów. Technika stosowana jest szczególnie często przy opracowywaniu prostownika grzbietu. Sposoby wykonania różnią się siłą i stopniem pobudzania tkanek. Najdelikatniejsza forma wyciskania przypomina głaskanie, gdyż wykonuje się ją płasko ułożonymi rękoma, w kierunku węzłów pachowych. Ruch prowadzony jest od miednicy w kierunku ramion. Masażysta powinien ustawić się na wysokości miednicy i prowadzić przepychanie od siebie, wykonując czynność przede wszystkim boczną powierzchnią palca II oraz powierzchnią przyśrodkową kciuka. Terapeuta może też stanąć od strony głowy pacjenta i przesuwać tkanki boczną częścią ręki obejmującą kłębiki i V palec, przy rękach wyprostowanych w stawach łokciowych.  Ruch odbywa się przez prostowanie przez masażystę nóg w stawie kolanowym. Zdecydowanie silniejszą formą wyciskania jest ruch wykonany zaciśniętymi pięściami, przy kontakcie kłębków z tkanką skórną. Dzięki odpowiedniej masie mięśni kłębików, pomimo dużej siły używanej przy tej technice, jest ona dobrze tolerowana przez większość osób. U osób szczególnie dobrze tolerujących silne bodźce można zastosować wyciskanie żelazkowe, czyli wyciskanie również zaciśniętymi pięściami, jednak wykonywane grzbietową stroną paliczków. Ostatnią formę chwytu wykorzystuje się także do opracowywania stóp.

Przy ugniataniu poprzecznym również należy zacząć od prawidłowego ułożenia ręki na masowanych tkankach. Całą ręka powinna szczelnie przylegać do tkanek. Ułożenie palców w stosunku do włókien powinno być jak najbardziej prostopadłe, a odwiedziony kciuk umieszczony po przeciwnej stronie mięśnia. Jeśli obwód mięśnia jest duży, wówczas zwiększa się kąt ustawienia ręki prawie do kąta prostego. Przy mniejszej masie mięśnia kąt ustawienia ręki powinien być bardziej ostry. Chwyt jest prawidłowy jeżeli w trakcie jego wykonywania masażysta czuje mięsień całą ręką i nie jest w stanie wsunąć od strony małego palca i kłębika palców drugiej ręki. W dalszym etapie należy równomiernie zwiększać ucisk całej ręki łącznie z palcami, prowadząc do uniesienia całego brzuśca mięśniowego. Dodatkowo trzeba unieść mięsień do góry, kontrolując aby w trakcie się nie wyślizgnął z rąk. Pewnym uchwytem należy przesunąć mięsień do siebie oraz stopniowo w dół. Ruch ugniatania kończy się na przesunięciu mięśnia do siebie do pozycji wyjściowej z delikatnym dociśnięciem do głębiej ułożonych tkanek. Po osiągnięciu pozycji wyjściowej zmniejsza się ucisk ręki i palców, po czym można swobodnie przemieścić rękę na kolejną część mięśnia. Przy symetrycznym ugniataniu oburącz, ręce wykonują te same fazy ruchu jednocześnie. Ugniatanie asymetryczne wymaga od masażysty dobrej koordynacji ruchowej obu rąk. Ruch jednej ręki względem drugiej jest przesunięty o dwie fazy. Tak jak przy ugniataniu jednorącz, ręce można przesuwać po mięśniu pod koniec czwartej fazy. Warto wiedzieć, że im bliżej siebie ułożone są ręce tym silniejsze jest odkształcanie włókien mięśniowych względem siebie.

 

 

Najczęściej popełniane błędy

 

Największą trudność w trakcie wykonywania chwytu ugniatania sprawia prawidłowe ułożenie rąk na masowanych tkankach. Nieprawidłowy sposób ułożenia rąk zdecydowanie zmniejsza efektywność oddziaływania techniki. Szczególnie w ugniataniu poprzecznym często dochodzi do ułożenia palców zbyt prostopadle do włókien mięśniowych przez co przyleganie dwóch ostatnich palców do skóry masowanego się zmniejsza, a kłębik zostaje podniesiony. Ostatecznie przy zastosowaniu środka poślizgowego dochodzi do utraty brzuśca mięśniowego w chwycie. W takiej sytuacji masażysta najczęściej w błędnym przekonaniu poprawy uchwytu zwiększa siłę ucisku, co jednak jeszcze bardziej utrudnia utrzymanie mięśnia.  Innym często występującym problemem jest nadmierne usztywnienie paliczków palców oraz nierównomierny nacisk ręki na tkanki masowane. Kolejny błąd to zbyt duży nacisk opuszkami palców powodujący wbijanie się w tkankę mięśniową, a inny to wykonywanie chwytu wyprostowanymi paliczkami powodujące szczypanie. Następną nieprawidłowością zachodzącą głównie w ugniataniu podłużnym jest zbyt prostolinijne ułożenie palców w stosunku do włókien mięśniowych, co utrudnia odkształcenie mięśnia, a ruch staje się zbyt płytki. W technice szczypczykowej za płytki ruch odkształca jedynie tkankę skórną i podskórną, nie docierając do mięśnia. Zasadniczym błędem okazuje się także niewłaściwe dobranie siły, częstotliwości i amplitudy do stanu tkanek pacjenta oraz zamierzonych efektów zabiegu.

Czwarta faza ugniatania poprzecznego

Trzecia faza ugniatania poprzecznego

Czwarta faza ugniatania poprzecznego
Trzecia faza ugniatania poprzecznego

Druga faza ugniatania poprzecznego

Pierwsza faza ugniatania poprzecznego

Druga faza ugniatania poprzecznego
Pierwsza faza ugniatania poprzecznego

Najważniejszym elementem w trakcie ugniatania podłużnego jest prawidłowe ułożenie ręki na mięśniu. Rękę z palcami należy ułożyć jak najbardziej prostopadle w stosunku do włókien mięśnia, a kciuk równolegle, jednak kąt ułożenia palców i ręki uzależniony jest od kształtu i wielkości mięśnia. Uniesienie i podniesienie brzuśca mięśniowego zachodzi przez ruch palców w głąb tkanki mięśniowej i do siebie w kierunku kłębika. Następnie po podniesieniu mięśnia należy zmniejszyć siłę nacisku na tkanki oraz przesunąć rękę powyżej opracowywanych struktur. Na tym etapie ruchu przy kciuku i kłębie przylegającym do skóry faza wyciskania jest słabo zaznaczona. Uniesienie kciuka oraz zwiększenie nacisku kłębu potęguje fazę wyciskania. Ugniatanie podłużne można wykonywać oburącz, szczególnie w obrębie kończyn dolnych. Kciuki przylegające do siebie, ustawione równolegle do włókien mięśniowych stanowczo ułatwiają prawidłowe wykonanie tej techniki. Przy ugniataniu podłużnym można także zastosować technikę szczypcową. Jest ona znacznie łatwiejsza do wykonania, lecz przy dużej nadwrażliwości tkanki mięśniowej o wiele gorzej tolerowana. Podobnie jak przy wykonywaniu typowego ugniatania podłużnego kciuk umieszczony jest równolegle do włókien mięśniowych, a palce jak najbardziej pod kątem prostym. Podczas przesuwania ręki powyżej opracowywanych struktur palce zbliżają się do kciuka na zasadzie szczypców. Jak przy formie typowej tak i przy formie szczypcowej technikę wykonywać można jednorącz lub oburącz oraz symetrycznie lub asymetrycznie. Przy mięśniach o mniejszej masie stosuje się nieco delikatniejszą odmianę ugniatania, czyli ugniatanie szczypczykowe, które wykonuje się przez odkształcenie mięśnia względem siebie opuszkami kciuka i opuszkami palca wskazującego i środkowego, ale jeśli to możliwe warto wykorzystać dłoniową powierzchnię paliczków wszystkich palców.

 

Ugniatanie poprzeczne składa się z czterech zasadniczych faz ruchu ręki:

 

  1. ułożenie ręki na mięśniu i chwyt brzuśca mięśniowego całą ręką,

  2. uniesienie mięśnia do góry,

  3. przesunięcie ręki z mięśniem do siebie i stopniowe obniżanie ręki,

  4. docisk mięśnia do struktur położonych głębiej i powrót do pozycji wyjściowej.

 

Trzecia faza ugniatania podłużnego

z intensywnie zaznaczoną fazą wyciskania kłębem i kłębikiem

Trzecia faza ugniatania podłużnego

z delikatnie zaznaczoną fazą wyciskania częścią dłoniową ręki

Trzecia faza ugniatania podłużnego z intensywnie zaznaczoną fazą wyciskania kłębem i kłębikiem
Trzecia faza ugniatania podłużnego z delikatnie zaznaczoną fazą wyciskania częścią dłoniową ręki

Trzecia faza ugniatania podłużnego

Druga faza ugniatania podłużnego

Pierwsza faza ugniatania podłużnego

Trzecia faza ugniatania podłużnego
Druga faza ugniatania podłużnego
Pierwsza faza ugniatania podłużnego

Ugniatanie

 

Technikę ugniatania stosuje się głównie do opracowywania tkanki mięśniowej. Sposób jej wykonania uzależniony jest przede wszystkim od kształtu i wielkości mięśnia oraz jego położenia. Ze względu na kierunek ugniatania wyróżniamy:

 

  • ugniatanie podłużne,
  • ugniatanie poprzeczne.

 

Ugniatanie podłużne główny nacisk kładzie na odkształcanie włókien mięśniowych względem siebie. Technika ma także istotny wpływ na układ naczyniowy, co narzuca kierunek ruchu zgodny z przebiegiem naczyń żylnych i chłonnych.

 

Ugniatanie poprzeczne również kładzie główny nacisk na odkształcanie włókien mięśniowych względem siebie, natomiast mniejszy jest wpływ techniki na układ naczyniowy. W związku z tym, przy prawidłowo wykonanym ruchu przestrzeganie zasady kierunkowości traci na znaczeniu.

 

W zależności od wielkości brzuśca mięśniowego i jego położenia technikę ugniatania wykonuje się oburącz lub jednorącz. Większa masa danego mięśnia, szczególnie na kończynach dolnych wymaga zastosowania obu rąk. Masowanie kończyn górnych najczęściej wymusza na terapeucie stabilizację kończyny pacjenta i wykonywanie ugniatania jednorącz. Do wykonania techniki powinno używać się  całej dłoniowej powierzchni ręki, jednak w przypadku gdy budowa oraz kształt mięśnia nie pozwala na realizację ruchu pełną ręką praktykuje się wykonanie ugniatania, w którym kontakt z masowanymi tkankami mają jedynie opuszki palców lub dłoniowa powierzchnia paliczków, czyli tak zwane ugniatanie szczypczykowe. Zarówno ugniatanie całą powierzchnia ręki jak i ugniatanie szczypczykowe można wykonywać w kierunku podłużnym i poprzecznym.

 

Nadrzędny cel ugniatania to normalizacja napięcia mięśni poprzez zwiększenie ruchomości poszczególnych włókien mięśniowych względem siebie. Technika pozwala na zwiększanie lub zmniejszanie pobudliwości płytek motorycznych mięśnia wskutek podwyższania lub obniżania napięcia mięśniowego poprzez manipulację siłą zastosowanego bodźca i częstotliwości ruchów mechanicznego oddziaływania na receptory czucia głębokiego. Ugniatanie powoduje nasilenie przekrwienia masowanego rejonu, wpływając na wzrost szybkości przepływu krwi i limfy. Technikę ugniatania często stosuje się naprzemiennie z techniką wyciskania, szczególnie w przypadku kierunku poprzecznego, w którym oddziaływanie na układ naczyniowy jest ograniczone. Podczas zabiegu dochodzi do uelastycznienia tkanki mięśniowej oraz ścięgien, a tym samym do zmniejszenia odczuć bólowych. Ugniatanie wpływa też na lepszą zdolność mięśni do podjęcia pracy.

 

 

Jak wykonać technikę ugniatania

 

Doskonalenie ugniatania sprawdza się najlepiej na mięśniach podudzia. Na początku nauki najlepiej wykonywać chwyty na suchej skórze, ponieważ bez użycia środka poślizgowego znacznie łatwiej jest utrzymać brzusiec mięśniowy w rękach. Dzięki takim treningom zmniejsza się ryzyko wyrobienia niewłaściwych nawyków. Z uwagi na relatywnie dużą różnorodność chwytów ugniatania, technika stanowi jedną z trudniejszych do opanowania w masażu klasycznym.

 

Ugniatanie podłużne  składa się z trzech zasadniczych faz ruchu ręki:

 

  1. ułożenie ręki na mięśniu i chwyt brzuśca mięśniowego całą ręką,

  2. uniesienie z jednoczesnym podciągnięciem mięśnia w kierunku dystalnym,

  3. przesunięcie całej ręki w kierunku centralnym z zaznaczonym wyciskaniem.

 

 

Wykonanie ruchu rolowania u osób o dużej elastyczności tkanki skórnej nie sprawia większej trudności nawet dla początkujących masażystów. Więcej wkładu pracy poświęcić należy przy mocniejszej spójności tkanek. Kluczem do prawidłowego wykonania techniki rolowania jest odpowiednie przyłożenie rąk do skóry w stosunku do leżących głębiej struktur, czyli początkowy etap fazy pierwszej. Podczas rolowania poprzecznego w obrębie mięśni grzbietu oraz kończyn, palce II-V układa się prawie prostopadle do włókien mięśniowych. Ręka musi dobrze przylegać do opracowywanego segmentu. Przy stałym nacisku i utrzymaniu skóry podciągamy tkanki ku sobie. Na szczycie ruchu należy zrotować na zewnątrz nasady rąk z jednoczesnym nieznacznym zmniejszeniem nacisku kłębów. Rolą bocznych brzegów palców wskazujących jest przytrzymywanie fałdu, natomiast kciuki należy ułożyć prostopadle do włókien mięśniowych, stabilizując fałd. Palce wskazujące i kciuki powinny utworzyć trójkąt. Druga faza polega na przesunięciu fałdu w kierunku dystalnym. Ten ruch można wykonać zarówno opuszkami kciuka jak i całą powierzchnią kciuków. Użycie opuszków powoduje intensywniejsze oddziaływanie na tkanki, a całych kciuków oddziaływanie delikatniejsze ze względu na delikatniejszy chwyt fałdu. Przy masażu tkanek o dużych powierzchniach można zastosować przejście do trzeciej fazy ruchu przez wspomaganie dociąganiem kciuków ruchem kroczącym palców II-V. W trakcie zabiegu dopuszcza się przejście bezpośrednio z fazy pierwszej do fazy trzeciej. W rolowaniu w obrębie prostownika grzbietu część dłoniowa rąk najczęściej nie przylega idealnie do tkanki skórnej. Kciuk chwyta fałd skórny, a przesuwanie fałdu odbywa się przez ruch kroczący palców II-V wzdłuż kręgosłupa.

 

 

Najczęściej popełniane błędy

 

Podstawowym problemem wykonujących technikę jest uzyskanie fałdu skórnego, w szczególności przy mniejszym stopniu przesuwalności tkanek. Najczęściej pod koniec fazy podciągania skóry dochodzi do utraty fałdu w chwycie spowodowane zmniejszeniem ucisku, co uniemożliwia wykonanie ruchu rolowania. Innym typem błędu jest zbyt duże odwiedzenie kciuków i za mocna ingerencje w tkankę mięśniową.

Trzecia faza rolowania

Druga faza rolowania

Pierwsza faza rolowania

Trzecia faza rolowania
Druga faza rolowania
Pierwsza faza rolowania

Rolowanie

 

W masażu klasycznym rolowanie wykorzystywane jest do opracowywania tkanki podskórnej w okolicach prostownika grzbietu, mięśni grzbietu, a także na kończynach. Oddziaływanie chwytu skupione jest na tkance podskórnej, ale w mniejszym stopniu oddziałuje też na tkankę mięśniową. Zanim rozpoczniemy wykonanie techniki rolowania należy dokładnie opracować tkanki leżące bardziej powierzchownie. Osoby dotknięte dużym zaburzeniem napięć tkanki mięśniowej mogą odczuwać dyskomfort w sytuacji zbyt szybkiego zastosowania rolowania podczas masażu. W szczególności dotyczy to części zstępującej mięśnia czworobocznego.

 

 

Jak wykonać technikę rolowania

 

Ruch rolowania odbywa się poprzez przesunięcie fałdu skórnego opuszkami kciuka lub całymi kciukami. Zasadniczo ruch składa się z dwóch faz, jednak w praktyce technika wspomagane jest trzecią dodatkową fazą:

 

  • uchwycenie fałdu skórnego,
  • przesunięcie fałdu skórnego kciukami,
  • wykonanie ruchu postępującego opuszkami palców II-V z jednoczesnym przesuwaniem fałdu kciukami.

 

Rozcieranie można wykonywać używając dwóch lub jednej ręki. Przy użyciu jednej ręki druga powinna stabilizować brzusiec mięśniowy lub przyczepy mięśniowe. Stabilizacja jest szczególnie istotna przy niski tonusie mięśniowym lub niskim progu odczuć bólowych. Najbardziej bezpiecznym ruchem podczas rozcierania spiralnego jest ruch w kierunku stabilizacji. Obie ręce są skuteczniejsze przy masowaniu tkanek o większych powierzchniach. Efekty masażu są wtedy szybsze, szczególnie podczas rozcierania głębokiego. Najbardziej tonizująco oddziałują ruchy symetryczne do środka. Mocniej stymulujące są ruchy asymetryczne do środka oraz symetryczne na zewnątrz. Najbardziej intensywne oddziaływanie zapewnia ruch asymetryczny na zewnątrz. Rozcieranie powierzchowne dużych powierzchni działa najkorzystniej, gdy zastosuje się technikę spiralną wykonywaną jedną ręką, jej całą powierzchnią dłoniową. Druga ręka służy stabilizacji tkanek. Do rozcierania głębokiego najczęściej wykorzystuje się opuszki palców, albo kciuków. Ręce powinny wtedy być ustawione pionowo do masowanych tkanek. Warto jednak wiedzieć, że bardziej efektywnym sposobem jest rozcieranie głębokie całą nasadą ręki, lub kłębem czy kłębikiem, przy mniejszych obszarach zabiegowych. Ta forma jest także znacznie mniej obciążająca dla masażysty w porównaniu z rozcieraniem opuszkami.

 

 

Najczęściej popełniane błędy

 

Zasadniczym błędem przy wykonywaniu techniki rozcierania jest ślizganie się palców po skórze pacjenta w trakcie wykonywania ruchu. Wbrew pozorom błąd ten często pojawia się nawet przy niewielkiej ilości środka poślizgowego. Ślizganie palców sprawia, że rozcieranie traci swoją efektywność i przypomina swoim oddziaływaniem bardziej technikę głaskania. Innym błędem jest zbyt pionowe ustawianie palców podczas opracowywania przyczepów mięśni, prowadzące do zbyt mocnego oddziaływania na przyczepy mięśniowe oraz ucisk na dobrze unerwioną okostną powodując zwiększenie napięcia mięśni i objaw bólowy. Podobne objawy występują podczas intensywnego rozcierania bez stabilizacji brzuśca mięśniowego lub przyczepów.

Rozcieranie spiralne

Rozcieranie poprzeczne

Rozcieranie spiralne
Rozcieranie poprzeczne

Rozcieranie podłużne

Rozcieranie koliste

Rozcieranie podłużne
Rozcieranie koliste

Dla obu form podstawową zasadą jest utrzymanie stałego, miejscowego kontaktu z tkanką skórną przy opracowywaniu głębiej położonych struktur. Zbyt duża ilość środka poślizgowego na tym etapie masażu zdecydowanie utrudnia prawidłowe wykonanie chwytu. Ze względu na kierunek ruchu techniki rozcierania wyróżnia się:

 

  • rozcieranie koliste,
  • rozcieranie podłużne,
  • rozcieranie poprzeczne,
  • rozcieranie spiralne.

 

Rozcieranie koliste służy do opracowywania przyczepów mięśniowych oraz okolic stawów.

 

Rozcieranie podłużne stosuje się w obrębie brzuśców mięśniowych wzdłuż przebiegu włókien mięśniowych.

 

Rozcieranie poprzeczne w obrębie brzuśców mięśniowych wykonuje się prostopadle do włókien. Najczęściej tę technikę stosuje się jednak do masowania okolic ścięgien przy zaburzeniach ścięgien i pochewek ścięgnistych.

 

Rozcieranie spiralne jest głównym sposobem wykonywania chwytu rozcierania. Łączy w sobie elementy rozcierania kolistego, poprzecznego i podłużnego. Z uwagi na płynność ruchu oraz wysoką tolerancję bodźca przez pacjentów, rozcieranie spiralne stanowi najczęściej preferowaną przez masażystów techniką rozcierania.

 

Prawidłowo wykonane rozcieranie płynnym spokojnym ruchem działa na tkankę skórną, podskórną, powięź i układ mięśniowy rozluźniająco. W wyniku zmniejszenia pobudliwości nerwowej przygotowuje do bezpośredniego opracowania tkanki mięśniowej. Technika rozcierania wykorzystywana jest w stanach przeciążeniowych oraz pourazowych tkanki mięśniowej, takich jak stłuczenia, skręcenia, drobne wysięki, czy urazy stawowe. Likwiduje zgrubienia w mięśniach i normalizuje ich napięcie. Poprzez przekrwienie dochodzi do lepszego odżywienia tkanek, natomiast miejscowe uaktywnienie przepływu limfy przyspiesza wchłanianie obrzęków, wysięków pozapalnych i krwiaków pourazowych. Na uwagę zasługuje fakt, że przy występujących krwiakach należy opracowywać okolicę zmian, a nie miejsce samego krwiaka. Rozcieranie służy także szybszej przebudowie tkanek w obrębie blizn oraz rozluźnieniu i uelastycznieniu blizn starszych.

 

 

Jak wykonać technikę rozcierania

 

Naukę techniki warto rozpocząć na suchej skórze pozbawionej środka poślizgowego. Polega ona na stałym kontakcie powierzchni masującej rąk masażysty ze skórą osoby masowanej i wykonywaniu ruchów w  zakresie ruchomości skóry. Po opanowaniu ruchów rozcierania, niewielka ilość środka poślizgowego w tej fazie masażu ułatwia płynne przejście na sąsiednie opracowywane okolice. Podstawowym sposobem wykonywania tej techniki jest rozcieranie opuszkami palców, natomiast praktykuje się również rozcieranie opuszkiem kciuka, dłoniową częścią paliczków, całą częścią dłoniową ręki, kłębem, kłębikiem, nasadą ręki, grzbietową częścią paliczków lub kostkami.

 

Rozcieranie powierzchowne należy wykonywać w taki sposób, by nasada ręki spoczywała na skórze masowanego, a ruch prowadzony był z nadgarstka i rąk. Taki sposób znacznie ułatwia czucie tkanek masowanych i zapewnia pełną kontrolę ruchu do zakresu ruchomości skóry.

 

Rozcieranie głębokie następuje poprzez zwiększenie siły nacisku. Wówczas zmniejsza się przesuwalność tkanki skórnej, a zwiększa się głębokość oddziaływania bodźca. Rozcierając opuszkami palców przy technice głębokiej można unieść nasadę ręki, dzięki czemu zmniejszy się obciążenie stawów paliczków masażysty, a zarazem zwiększy się siłę chwytu.

 

Przejście między rozcieraniem powierzchownym, a głębokim powinno być płynne.

 

Rozcieranie koliste jest najprostszym ruchem rozcierania. Technika polega na przyłożeniu opuszków palców do skóry pacjenta i wykonywanie ruchów kolistych ze stałą siłą bez odrywania palców i przesuwania ręki. Początkujący masażysta powinien rozpocząć ruch od małych kółek stopniowo zwiększając ich średnicę, aż do momentu, w którym skóra stawia zbyt duży opór bądź dochodzi do oderwania palców. Płynne wykonywanie tego ruchu powinno zostać opanowane przez masażystę prawą i lewą ręką, zarówno w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara, jak i przeciwnym.

 

Rozcieranie podłużne polega na przyciągnięciu skóry opuszkami palców w kierunku nasady ręki, a następnie prostowaniu palców z przesuwaniem skóry w przeciwnym kierunku. Kluczowym elementem w poprawnym wykonaniu techniki jest wyczucie szczytu ruchu, gdzie występuje największy opór masowanych tkanek, ponieważ w tym miejscu należy zmniejszyć nacisk palców i przesunąć całą rękę na kolejny opracowywany segment.

 

Rozcieranie poprzeczne stanowią ruchy wykonywane na boki w stosunku do włókien mięśniowych. Osiągnięcie pozycji wyjściowej wymaga zmniejszenia nacisku i przesunięcia palców powyżej w kierunku równoległym do włukien mięśniowych, zgodnie z zasadą kierunkowości.

 

Rozcieranie spiralne jest najczęściej stosowaną techniką rozcierania w trakcie masażu. Wykonanie przypomina technikę kolistą, z tą różnicą, że przy rozcieraniu spiralnym zmniejsza się siłę nacisku na skórę na szczycie ruchu, co umożliwia masażyście przesunięcie palców na kolejną, nieco dalej położoną płaszczyznę.

Rozcieranie głębokie

Rozcieranie powierzchowne

Rozcieranie głębokie
Rozcieranie powierzchowne

NASKÓREK

 

SKÓRA WŁAŚCIWA

 

TKANKA PODSKÓRNA

 

MIĘSIEŃ

Rozcieranie

 

Technika rozcierania ukierunkowana jest głównie na opracowanie tkanki podskórnej i tkanki łącznej, czyli torebek stawów, ścięgien, pochewek ścięgien, kaletek maziowych i powięzi. Rozcieranie szczególnie sprawdza się w miejscach, gdzie brzuśce mięśni przechodzą w ścięgna oraz w miejscach przyczepów mięśniowych. W niektórych przypadkach rozcieranie stanowi jedyny sposób opracowania tkanki mięśniowej. Ze względu na siłę zastosowaną w trakcie zabiegu, wyróżnia się dwie podstawowe formy rozcierania:

 

  • rozcieranie powierzchowne,
  • rozcieranie głębokie.

 

 

Podstawowym ruchem podczas głaskania stosowanym szczególnie przy opracowywaniu dużych powierzchni płaskich jest jest masaż ze złączonymi palcami i przywiedzionym kciukiem. Ruch rozpoczyna się wówczas od opuszków palców i jest skierowany od masażysty. Można również skierować ruch do masażysty, wtedy kontakt z tkankami rozpoczyna się od nasady ręki. W tym przypadku w pierwszej fazie ruchu rękę należy ułożyć w niewielkiej rotacji zewnętrznej ze względu na większą masę mięśniową kłębu w stosunku do kłębika. Ruchy można wykonywać symetrycznie obiema rękoma lub naprzemiennie, gdzie jedna ręka podąża za drugą. Inną formą głaskania jest głaskanie grzbietową częścią ręki. Jest ona jednak rzadko stosowana w masażu leczniczym. Masowanie tkanek o małej powierzchni lub wymagających dobrego wyczucia palpacyjnego, takich jak palce, twarz i obręb pochewek ścięgien, wykonuje się opuszkami palców. Ze względu na kierunek ruchu wyróżnia się trzy typy głaskania:

 

  • głaskanie podłużne,
  • głaskanie poprzeczne,
  • głaskanie okrężne.

 

Głaskanie podłużne wykonuje się na powierzchni pleców oraz w obrębie kończyn. Ze względu na dużą powierzchnię masowaną w obrębie pleców najczęściej ruchy wykonuje się w trzech kierunkach:

 

  • wzdłuż prostownika do głowy, zejście po mięśniu czworobocznym na bark,
  • od kości krzyżowej w kierunku łopatki,
  • od talerza kości biodrowej w kierunku dołu pachowego.

 

Głaskanie podłużne w obrębie kończyn wykonuje się stosując chwyt obejmujący. W tym chwycie brzusiec mięśniowy z jednej strony jest opracowywany przez kciuk wraz z kłębem, a z drugiej strony przez pozostałe palce wraz z kłębikiem palca piątego.

 

Głaskanie poprzeczne wykonuje się na powierzchni pleców oraz w obrębie powłok brzusznych. W masażu klasycznym plecy najczęściej masuje się techniką poprzeczną w kierunku bocznym, gdzie miejscem rozpoczęcia ruchu jest okolica przykręgosłupowa. Ruch głaskania poprzecznego w okolicach powłok brzusznych rozpoczyna się od kresy białej. Z zasady przy wykonywaniu głaskania poprzecznego najczęściej masuje się tylko stronę przeciwną w stosunku do masażysty. Wymasowanie części przeciwnej wymaga przejścia masażysty na drugą stronę stołu.

 

Głaskanie okrężne wykonuje się przy opracowywaniu stawów, a także powłok brzusznych. Masując brzuch przy wykorzystaniu techniki okrężnej należy zachować kierunek zgodny z ruchem wskazówek zegara. Standardowo ruch wykonuje się obiema rękoma, natomiast istnieje także forma głaskania okrężnego przy użyciu jednej, prawej ręki. Wówczas zachowując zasadę ruchów prawoskrętnych kontakt z powłokami brzusznymi ma zarówno część dłoniowa jak i grzbietowa ręki.

 

 

Najczęściej popełniane błędy

 

Najczęstszym błędem masażystów jest zamiar szybkiego podniesienia temperatury masowanych tkanek poprzez zastosowanie dużej częstotliwości ruchów i wzmożonej siły już w początkowej fazie masażu. Efektem takiego działania może w niektórych przypadkach być podwyższenie napięcia mięśniowego, a nawet zwiększenie objawów bólowych. Drugim błędem jest wykonywanie głaskania usztywnioną ręką, potocznie nazywane heblowaniem. Kolejny błąd to zbyt krótki czas poświęcony na opracowanie tkanki skórnej i zbyt szybkie przejście do technik obejmujących warstwy położone głębiej. Najczęściej jest to zauważalne przy wykonywaniu masażu krótko trwającego. Ostatnim elementem wśród błędów jest użycie nadmiernej ilości środka poślizgowego obniżającego efektywność głaskania.

Trzecia faza głaskania

Druga faza głaskania

Pierwsza faza głaskania

Trzecia faza głaskania
Druga faza głaskania
Pierwsza faza głaskania

Głaskanie

 

Głaskanie to podstawowa technika rozpoczynająca i kończąca każdy masaż. Poza tym w trakcie masażu zaleca się także przeplatanie poszczególnych technik ruchami głaszczącymi jako forma przejścia do kolejnej techniki. Niekiedy głaskanie to jedyna technika, którą wykorzystuje się w trakcie zabiegu. Ze względu na siłę bodźca technikę dzieli się na:

 

  • głaskanie powierzchowne,
  • głaskanie głębokie.

 

Przejście między głaskaniem powierzchownym, a głębokim powinny odbywać się płynnie, poprzez stopniowe zwiększanie siły nacisku ręki masażysty.

 

Głaskanie powierzchowne polega na delikatnym, powolnym prowadzeniu rąk po skórze pacjenta, powodującym jej minimalne odkształcenie. Takie ruchy w stopniu bardzo nieznacznym wpływają na układ naczyniowy i chłonny. Dzięki temu technikę głaskania powierzchownego można wykonywać zarówno zgodnie z przepływem żylnym i chłonnym, jak i w kierunku przeciwnym, czyli z włosem. Dzięki delikatnym i spokojnym ruchom głaskania zmniejsza się reaktywność receptorów w obrębie tkanki skórnej, co prowadzi do zmniejszonego odczuwania bodźców mechanicznych przez osobę masowaną. Ruchy takie wpływają także na ogólne uspokojenie, spowolnienie oddechów i działają kojąco na lokalne bóle po stanach urazowych. Głaskanie z włosem jest techniką najdelikatniejszą. Jej celem jest przyzwyczajenie pacjenta do rąk terapeuty. Stanowi ona też najkorzystniejszy sposób równomiernego rozprowadzenia środka poślizgowego, szczególnie u osób z większym owłosieniem zwłaszcza w obrębie kończyn.

 

Głaskanie głębokie wykonuje się przeważnie energiczniej niż powierzchowne. Częstotliwość ruchów powinna wahać się w przedziale 20-25 ruchów na minutę. Ruch powinien wytworzyć lekko zaznaczony fałd skórny przed dłonią masażysty. Technika głaskania głębokiego wywiera bezpośredni wpływ na naczynia żylne i chłonne. Z tego względu ruchy wykonuje się wyłącznie zgodnie z zasadą kierunkowości. Dzięki naprzemiennemu zwężaniu i rozszerzaniu się światła naczyń dochodzi do pobudzenia układu krążenia, co wpływa na zmniejszenie zastojów i obrzęków oraz na przyśpieszenie wchłaniania krwiaków. Ruchy głaszczące usuwają martwe złuszczone komórki powierzchownych warstw naskórka, co poprawia i ułatwia prace gruczołów łojowych i potowych. Głaskanie podnosi także temperaturę skóry, dzięki czemu ukrwienie w masowanych tkankach zwiększa się, wpływając pozytywnie na podwyższenie komfortu termicznego osoby masowanej oraz jej rozluźnienie.

 

 

Jak wykonać technikę głaskania

 

Do wykonania techniki głaskania można wykorzystać różne części rąk i przedramiona. Najczęściej jednak wykonuje się ją dłoniową częścią ręki. Masażysta powinien przesuwać ręce równym, miarowym tempem. Dłonie powinny być luźne i płynnie przystosowywać się do zarysów i kształtu masowanych tkanek. Ruch głaskania skłąda się z trzech następujących po sobie faz:

 

  1. Delikatne i stopniowe przyłożenie ręki do ciała osoby masowanej.
  2. Płynne przesunięcie ręki ściśle przylegającej do skóry.
  3. Płynne i delikatne oderwanie ręki od masowanej powierzchni.

 

 

Techniki stosowane w masażu klasycznym

 

Poszczególne techniki w masażu klasycznym wykonuje się według następującej kolejności:

 

 

Uporządkowanie chwytów i ruchów w takiej kolejności jest zgodne z zasadą warstwowości i stopniowania bodźca. W trakcie zabiegu jednak nie zawsze wykorzystuje się wszystkie wymienione techniki. Czas jaki zostanie przeznaczony na poszczególne chwyty powinien zostać dobrany indywidualnie do potrzeb danego pacjenta. Wynika to oceny stanu osoby masowanej, stwierdzonej jednostki chorobowej oraz celu wykonywania masażu.

 

Pomimo tego, że każda ze wskazanych technik jest ukierunkowana na jak najintensywniejsze oddziaływanie na daną strukturę, to żadna z nich nie działa wybiórczo na jedną tkankę. Elementy, które decydują o finalnej sile bodźca poszczególnych chwytów to częstotliwość, amplituda, siła działania i powierzchnia oddziaływania chwytu.

 

Podczas nauki poszczególnych chwytów, szczególną uwagę zwraca się na dokładność wykonania poszczególnych technik. Początkujący masażysta powinien wykonywać ruchy dokładnie, w powolnym tempie, z dużą starannością dotyczącą poszczególnych technik. Należy unikać nabierania i utrwalania nieprawidłowych nawyków. Masażysta powinien wykazywać się umiejętnością opanowania wszystkich chwytów zarówno ręką prawą, jak i lewą. W miarę możliwości masaż powinien być wykonywany obiema rękoma. Jeśli jest to niemożliwe druga ręka powinna mieć stały kontakt z opracowywanymi tkankami, aby je stabilizować.

 

Naucz się wykonywać techniki masażu klasycznego i samodzielnie wykonaj masaż. Z pomocą opisów i rycin dowiesz się jak poprawnie zrobić masaż klasyczny pacjentowi i dobrze opanujesz wszystkie techniki masażu klasycznego.

Techniki masażu klasycznego

Masaż Leczniczy

Masaż Leczniczy

Fanpage:

Dowiedz się jak wykonać masaż na

Kontakt

Masaż Leczniczy

Jak wykonać masaż

Do góry

Do góry